Przyszłość jest cyfrowa – tym zdaniem można opisać trend popularyzowania się technologii w życiu człowieka XXI wieku. Dzieci też mogą mieć wkład w sposobie jej kształtowania – dzięki nauce programowania. 

Wielu ludziom programowanie wciąż kojarzy się z grubymi tomiszczami książek leżącymi przed komputerem i dziesiątkach godzin przepisywania kodu. Na szczęście dzisiaj istnieje bardzo wiele rozwiązań, które upraszczają cały proces – wygodne w użyciu kompilatory podpowiadające frazy, programy graficzne do budowy strony wizualnej witryny internetowej czy aplikacji, nie wspominając o przeogromnej ilości materiałów dydaktycznych krążących po sieci. Istnieje też wiele różnych technologii, które umożliwiają łatwe wejście do świata programowania młodszym użytkownikom. A warto, bo oprócz nauki logicznego myślenia, kreatywnego podejścia do realizacji zadań i rozwiązywania problemów jest to przede wszystkim inwestycja w rozwój dziecka.

Programowanie bez prądu?

Podstawowe pojęcia informatyki można przedstawić dzieciom bez komputera – w formie zabaw i gier towarzyskich. Podejście takie pozwala młodemu adeptowi zrozumieć sposób “myślenia” maszyny. Jedną z takich gier jest labirynt logiczny. Weź kartkę w kratkę i narysuj na niej tunel o grubości jednego kwadracika. Korytarz może łamać się tylko pod kątem 90 stopni, musi mieć początek i koniec oraz dodatkowe zakończone ślepo odnogi. Celem gry jest napisanie instrukcji, która w kolejnych krokach przedstawi trasę, jaką trzeba wybrać, żeby dojść od początku do końca tunelu, przy czym pamiętać należy, że każda kratka to jedno pole, a każde z pól potrzebuje komendy. I tak tunel o długości pięciu pól w kształcie litery “L” o ramionach takiej samej długości potrzebowałby na przykład kodu: marsz(2), obrót w lewo(1), marsz(2). Ćwiczenia tego typu są świetną metodą przygotowania dziecka do pracy z kodem. Jeszcze więcej nauki i zabawy można wynieść z gier planszowych przygotowanych specjalnie z myślą o uczeniu się programowania.

Robot Turtles to gra, która polega na przeprowadzeniu robo-żółwia do klejnotu. Plansza składa się z 8×8 kwadratów, na których umieszczono przeszkody. Gracze za pomocą wylosowanych kart muszą krok po kroku zaplanować ścieżkę, jaką pójdzie ich zielony przyjaciel tak, żeby zdobyć klejnot, a przy tym ominąć lub zniszczyć utrudnienia czyhające na drodze. Prowadzący rozgrywkę, najlepiej dorosły, przyjmuje rolę kompilatora i wykonuje kolejno programy przygotowane przez graczy. Inny tytuł, Code Master, to gra przypominająca od strony wizualnej Minecrafta, dlatego szybko zyskuje zainteresowanie dzieci. Jej celem jest przejście od startu aż do portalu, zbierając po drodze kryształy, omijając wrogów i powtarzając te kroki, aż wszystkie warunki scenariusza zostaną spełnione. Drogi oznaczone są kolorowymi liniami, a scenariusz określa, ile akcji można wykonać, w jakiej kolejności i na jakich warunkach. Gra zawiera aż dziesięć różnych map z 60 poziomami, podzielonymi na trzy poziomy trudności. Jej największym minusem jest fakt, że jest to tytuł tylko dla jednej osoby. 

Rozrywka i nauka na komputerze

W ostatnich latach w sieci pojawiło się kilka witryn bazujących na tym samym pomyśle – dziecko ma dobrze się bawić, ale jednocześnie przyswajać praktyczną wiedzę dotyczącą programowania. Aplikacja webowa code.org wciąż się rozwija, a jej twórcy dodają nowe scenariusze. Obecnie jest ich już tak dużo, że coś dla siebie znajdą zarówno początkujące maluchy, jak i znający podstawy nastolatkowie. Graficzny język programowania ułatwia młodszym dzieciom rozpoczęcie nauki i sprawia, że efekty ich pracy są od razu widoczne na ekranie. Kursy w tym serwisie są bezpłatne i podzielone na godziny – praktyczne przy tego typu aktywności. Niezależnie od tego, czy kodowanie odbywa się w świecie Gwiezdnych Wojen, czy Minecrafta, każdy pracuje z programem dokładnie godzinę. Z podobnego rozwiązania korzysta Scratch, który jest kolejnym serwisem z graficznym językiem programowania. Bloki poleceń są tu przesuwane jak elementy układanki – przez przeciąganie i upuszczanie. Dzięki takiej konstrukcji łatwo jest wywoływać ruch i dźwięk na ekranie, ale też budować pętle czy instrukcje warunkowe. Scratch pozwala na tworzenie swoich własnych gier i animacji. Swoboda w wyborze postaci i tła pozwala dziecku na połączenie nauki z własnymi zainteresowaniami, a przez to wzmocnić pozytywne skojarzenia związane z wejściem w świat programowania. Ogromną zaletą tej aplikacji jest fakt, że jest ona bezpłatna i działa w zwykłej przeglądarce internetowej.